Free flight
“Wisdom of the pilots!”, riep ik tegen Alex Peltekian, innovatief directeur van dertien basisscholen, toen hij me het concept van decentrale luchtverkeersleiding uitlegde. Hij gebruikt het voorbeeld vaak in zijn eigen presentaties, om te illustreren hoe bedrijven zich moeten organiseren in de 21e eeuw. Zijn theorie ontleent hij aan een onderzoek van Jacco Hoekstra, werkzaam aan het Nationaal Lucht- en Ruimtevaart Laboratorium. Uitgangspunt daarbij was om te zien hoe de kennis en ervaring van piloten beter gebruikt kan worden bij het beheer van het luchtruim.
Traditioneel is de luchtverkeersleiding een centraal georganiseerd systeem. Een verkeersleider beheert een deel van het luchtruim, een zogenoemde sector, en geeft aanwijzingen aan de piloten. Deze volgen enkel de aanwijzingen op. Om de vliegtuigen bij elkaar uit de buurt te houden wordt er met ‘luchtwegen’ gewerkt. Zeg maar snelwegen voor vliegtuigen. Deze luchtwegen liggen op verschillende hoogten om zo het verkeer te scheiden. Deze voorgeprogrammeerde en centraal beheerde vaste paden zijn zelden de optimale route voor een vlucht. Daarbij kan er maar een bepaald aantal vliegtuigen in elke sector, waar ze verdeeld worden over de verschillende luchtwegen. De beperkte capaciteit zorgt vaak voor vertragingen.
In zijn promotieonderzoek pleit Jacco Hoekstra voor een nieuw concept: Free flight. Een aanpak waarbij vliegtuigen op de voor hun ideale hoogte en koers vliegen. Daar hoeven ze alleen van af te wijken als ze in het pad van een ander toestel terechtkomen. Alle vliegtuigen zenden digitaal hun exacte locatie en koers uit. Piloten zien deze gegevens in de cockpit. De verantwoordelijkheid voor het uit elkaar houden van de vliegtuigen ligt dan bij de vliegers zelf. Als extra veiligheidsmaatregel worden ze daarbij ondersteund door het Airborne Separation Assurance System (ASAS) dat eventueel waarschuwt of adviseert.
Men vermoedt dat het Free flight-concept ervoor kan zorgen dat het beschikbare luchtruim vele malen beter en veiliger benut kan worden, dan nu gebeurd. Op dit moment wordt op Europees niveau gekeken of en zo ja, wanneer het Free flight-systeem ingevoerd kan worden.
Macht verschuift
Freeflight is een perfecte metafoor voor organisaties in de 21e eeuw. Door zich te verenigen in online sociale netwerken zijn mensen in staat om aanzienlijke krachten te mobiliseren. Krachten die mogelijk op termijn vele malen groter zijn, dan organisaties kunnen realiseren. Organisaties zullen niet meer leidend zijn, maar volgend en faciliterend. Zoals ik in hoofdstuk 1 omschreef zullen consumenten en medewerkers zich de participatie in merken en organisaties toe-eigenen. Gestaag nemen zij de controle over. Sociale netwerken zullen bestaande organisaties gaan vervangen en zelf producten en diensten gaan produceren. Huidige organisaties zullen niet meer ‘in charge’ zijn, want een fysieke samenklontering van enkele tientallen, honderden of zelfs duizenden mensen in een organisatie is geen partij voor online sociale netwerken van ontelbare mensen.
